Η πρόθεση παρά- στην εκπαίδευση

Ευχές προς όλους τους φίλους μου, τους μαθητές και τους συναδέλφους για υγεία, προκοπή και αντοχές. Πολλές αντοχές είναι η ευχή, γιατί τις χρειαζόμαστε. Φέτος, δηλ. σήμερα, θα σας μιλήσω για μια πρόθεση, για την πρόθεση παρά- ως πρώτο συνθετικό. Έχετε ακούσει τα παρα-σκήνιο, παρα-μάγαζο, παρα-παιδεία. Εγώ θα σας μιλήσω για την τελευταία.
Τι δεν είναι η παραπαιδεία;
Η παραπαιδεία δεν είναι παιδεία. Δεν προσφέρει μόρφωση, καλλιέργεια, πολιτισμό, γιατί αυτά είναι η παιδεία.
Η παραπαιδεία είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία που αναπτύσσεται δίπλα και παράπλευρα, παράλληλα με την εκπαίδευση, επειδή η τελευταία δεν παρέχει τις ειδικές εκείνες γνώσεις που απαιτούνται σε συγκεκριμένες διαδικασίες διαγωνισμών. Π.χ. τα φροντιστήρια ξένων γλωσσών είναι η παράπλευρη διαδικασία παροχής γλωσσομάθειας σε νέους ή μεγαλύτερους, επειδή οι επίσημοι φορείς παροχής γλωσσομάθειας δεν ανταποκρίνονται κατά την κοινωνία στο ρόλο τους αυτόν. Επειδή λοιπόν χρειάζεται η κατοχή μιας ή περισσότερων ξένων γλωσσών, αναπτύχθηκε η παραπαιδεία των ξενόγλωσσων φροντιστηρίων.
Το πρόβλημα βεβαίως για μια κοινωνία ευημερούσα και σπάταλη είναι ότι καθιστά θεσμό την παραπαιδεία και την βάζει στον προϋπολογισμό της, ακόμη κι όταν η εκπαίδευση που παρέχουν οι επίσημοι φορείς είναι επαρκής. Ακόμη κι όταν η εκπαίδευση που παρέχει η παραπαιδεία είναι ελαττωματική και ανεπαρκέστατη. Γίνεται θεσμός η παραπαιδεία.
Τα προβλήματα που γεννιούνται με την παραπαιδεία είναι:
α) το οικονομικό σε συνθήκες βαθιάς οικονομικής κρίσης, όπως η σημερινή. Τι θα κάνει ο γονιός στην έσχατη ένδεια που έρχεται; Θα αναγκαστεί κάποια στιγμή να διακόψει την παραπαιδεία για το παιδί του. Υπάρχει λύση;
β) το μορφωτικό. Σταδιακά η προσπάθεια του μαθητή και η έγνοια του γονιού περιορίζονται στην παραπαιδεία και στην προσφορά της. Ευτυχώς όχι όλων. Των πιο αμύητων και των απελπισμένων. Για αυτούς, που δυστυχώς δεν είναι ευάριθμοι (ξέρετε τι σημαίνει η λέξη;), η μεγάλη απώλεια είναι η απαξίωση της καλλιέργειας, η απόρριψη της παιδείας ως στάσης και σκοπού ζωής. Αυτό είναι και το μέγιστο κόστος της παραπαιδείας δίπλα στα λοιπά. Υπάρχει λύση;
γ) το πολιτικό, δηλ. το κοινωνικό. Οι πολιτικοί σχηματισμοί και οι ειδικοί της εκπαίδευσης αναλώνονται και καταναλώνουν μελάνι και χαρτί και bits, για να αναλύσουν τεχνικά και οικονομικά ζητήματα δευτερευούσης σημασίας. Ξεχνούν το μείζον, την καλλιέργεια των πολιτών, και αυτό δεν είμαι αφελής να το θεωρήσω τυχαίο. Γίνεται συνειδητά. Υπάρχει λύση;
Υπάρχει λοιπόν λύση;
Ναι, υπάρχει λύση. Δεν είναι όμως η επανάσταση, δεν είναι η πτώση του καπιταλισμού, του χυδαίου και απεχθούς καπιταλισμού. Δεν είναι η κατάργηση των φροντιστηρίων. Δεν είναι η μετατροπή του σχολείου σε φροντιστήριο.
Λύση είναι η μετουσίωση του σχολείου σε χώρο καλλιέργειας, σε εστία παιδείας, σε φωλιά πολιτισμού, σε χώρο να ζεις και να το απολαμβάνεις!
Όπως είπε αυθόρμητα μια μαθήτριά μας φέτος στο ΓΕΛ Θρακομακεδόνων, καθώς στεκόταν μαζί με 5-6 συμμαθητές πάνω από έναν υπολογιστή στην αίθουσα των καθηγητών, για να διαλέξουν τραγούδια για τη γιορτή τους, "φέτος το απολαμβάνω το σχολείο. Χαίρομαι να είμαι εδώ. Είναι δικός μου χώρος".
Ξέρω ότι σε πολλά σχολεία συμβαίνει κάτι παρόμοιο και μάλιστα επί πολλά χρόνια (Καλή χρονιά, Διονύση, Αναστασία, Χαρούλα, Νάντια και Άννυ!). Είναι όμως σε σύγκριση με το σύνολο ακόμη ευάριθμα. Πώς γίνεται αυτό; Χρειάζεται παιδεία.
Αυτή τη φορά όμως παιδεία των εκπαιδευτικών.