Παραγωγή λόγου στην τάξη

Αποτελεί συχνή αιτία προστριβών μεταξύ μαθητών και φιλολόγων το είδος και το μέγεθος των ασκήσεων της νεοελληνικής γλώσσας στο παραδοσιακό δίωρο της Νεοελ. Γλώσσας στη β΄ και γ΄ λυκείου. Ας βάλουμε τις παραμέτρους του προβλήματος.
1) Στις πανελλήνιες οι μαθητές έχουν 180 λεπτά για το σύνολο του διαγωνίσματος.
2) Το δίωρο στο σχολείο είναι στην καλύτερη περίπτωση 2*45=90 λεπτά, χωρίς να αφαιρέσουμε το χρόνο για τη διανομή των θεμάτων, για τις σχετικές διευκρινίσεις και τη σχετική γκρίνια. Άλλες πηγές απώλειας χρόνου παραβλέπονται εδώ. Έχουμε λοιπόν 80-85 λεπτά.
Υπάρχουν λοιπόν πολλοί φιλόλογοι που απαιτούν από τους μαθητές σε 80 λεπτά να απαντήσουν σε ένα πλήρες διαγώνισμα προδιαγραφών πανελληνίων.
Τα προβλήματα που γεννιούνται:
α) Κανείς μαθητής δεν προλαβαίνει να ολοκληρώσει το σύνολο του διαγωνίσματος.
β) Σχεδόν όλοι αποφασίζουν να τα κάνουν όλα στο περίπου. Δηλ. τίποτε δεν γίνεται με σοβαρότητα με αποτέλεσμα να μην ωφελείται ο μαθητής από την άσκηση.
γ) Στα παράπονα των μαθητών οι απαντήσεις είναι άπειρες σε ευρηματικότητα μεταξύ των οποίων η πιο ελεεινή συνοψίζεται στο: -Εγώ διορθώνω πολλά χρόνια και ξέρω πολύ καλά.
Άλλες απαντήσεις ζητούν να γίνει η παραγωγή λόγου 300 λέξεις, αλλά τελικά δέχονται να μη λάβουν υπόψη και κάποιες ασκήσεις. Οπότε η αφελής ερώτηση είναι: Γιατί δεν περιόριζες εξαρχής, δάσκαλε, το διαγώνισμα;
δ) Λειτουργώντας οι μαθητές πολύ βιαστικά, δεν καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν και να ασκηθούν σε πραγματικές συνθήκες διαγωνίσματος πανελληνίων. Δεν κατορθώνουν επίσης να χρονομετρήσουν τον απαιτούμενο χρόνο για την περίληψη, για τις ασκήσεις και για την παραγωγή λόγου. Δηλ. δεν γνωρίζουν αν υπάρχει πρόβλημα ή όχι στη διαχείριση του χρόνου.
Η πρόταση-λύση που προτείνω:
α) Ας δίνουμε στο ένα δίωρο μόνο την Περίληψη και τις ασκήσεις χωρίς την Παραγωγή Λόγου.
β) Στο β΄ δίωρο ας δίνουμε μόνο την Παραγωγή Λόγου.
γ) Ας εξασφαλίζουμε μία ή δύο φορές το τετράμηνο ένα ολόκληρο τρίωρο και ας δίνουμε ένα πλήρες διαγώνισμα προδιαγραφών πανελληνίων.
δ) Αφού αναπτύξουμε σχέση εμπιστοσύνης με τους μαθητές, τους δίνουμε το τρίωρο διαγώνισμα για το σπίτι. Ζητάμε να τηρήσουν αυστηρά το τρίωρο και να μην καταφύγουν σε εξωτερική βοήθεια.

Αυτά νομίζω πως διορθώνουν το πρόβλημα.

ΥΓ1. Εννοείται πως δεν αφήνουμε τους μαθητές να αντιγράφουν από βοηθήματα ή σημειώσεις.
ΥΓ2. Δεν χρειάζεται να αιφνιδιάζουμε τους μαθητές δίνοντας ένα θέμα που δεν έχουμε επεξεργαστεί προηγουμένως κατά κάποιον τρόπο. Ούτε ασφαλώς να τους ειδοποιούμε από την προηγούμενη εβδομάδα ότι το θέμα θα είναι αυτό ή αυτό ή εκείνο.